Bi amadekarîya nûnertîya Hikûmeta Herêma Kurdistan’ê li Bakûrê Ewropa, duh li Kopenhag’ê duwemîn Gala Kurdî hat li dar xistin.

Piştî Gala Kurdî li Swêd’ê, duh jî (28.01.2009) li paytexta Danîmarqa li bajarê Kopenhag’ê duwemîn Gala Kurdî ji alîyê nûnertîya Hikûmeta Herêma Kurdistan’ê li Bakûrê Ewropa ve bi coşek mezin hat li dar xistin.

Merasima gala kurdî a îsal di salona bi navê ”Wallas Cirkusbygningen” de hat li dar xistin û bi sedan mêvanên kurd û danîmarqî, ku di nav wan da gelik sîyasetmedar û şexsîyetên naskirî û dostên gelê kurd hebûn, hatibûn vexwendin. Di nav mêvanan da wek nîmûne sîyasetmedar, nivîskarên kurd, berpirsyarên komel û rêxistinên kurdan û parlamenter, nivîskar û profesorên danîmarqî hebûn. Ji Partîya Sosyalîst a Gel (SF) serokê partîyê Villy Søvndahl, kevneserokê partîyê Holger K. Nielsen, parlamenterê esil-hindî Kemal Qureshi û parlamentera esil-kurd Özlem Sara Çekiç, ji Partîya Sosyaldemrat jî parlamentera esil-kurd Yildiz Akdogan, ji Partîya Gel a Danîmarqî (Dansk Folkeparti) Jesper Langballe û nivîskar Ninna Rasmussen (1),  herdu hevjînên hev Prof. Tove Skutnabb – Kangas û Robert Phillipson (2) û gelik parlamenter û şaredarvanan beşdarî kirin.

Tiştê ku îsal zêde bala mirov dikşand jî ew bû ku di nav mêvanan da zêde xort û xwendevanên kurd û danîmarqî hebûn.

Piştî vekirine galayê berpirsyarê Hikûmeta Herêma Kurdistan’ê li Danîmarqa Birêz Dilawer Ajgeyî bixêrhatine mêvanan kir û bi kurtayî ji mêvanan re li ser wate û armanca galayê rawestîye. Bi xwendina sirûda netewî ”Ey Reqîb” ji alîyê xwîşka hûnermend Rûbar Xan ve dest bi bernameya şevê hat kirin. Piştî vê yekê Birêz Taha Berwarî, Wezîrê Werzîş û Gêncan, axaftinek bi zimanê îngîlîzî kir, bi xêrhatine mêvanan kir û bi awayekî berfireh li ser wate, naverok û armanca galayê sekinî û got ku ev çar salin ku ew li Swêdê û du sal jî li Danîmarqa vê galaya kurdî li dar dixin û armanca pêkanîna vê yekê jî ewe ku ew wek Hikûmeta Herêma Kurdistan’ê dixwazin her sal kurdên salê û dostên kurdên salê û dostekî kurdan ê taybet ji ber piştgirî û kar û xebata wan a ji bo gelê kurd destnîşan bikin û wan bi xelatekê pîroz bikin.

Bernameya galayê gelkî xweş û dewlemend derbas bû û ji bilî hûnermendên kurd ên wek hûnermend Mahir û hûnermend Herdi Saleh, ku ji destpêkê heta dawîyê mêvan rakirin govend û dîlanê û rengekî taybet dan galayê, artîstên ewropî jî çendîn caran derketin ser dîkê û bi lîskên xwe ên sîrkê û hwd. kêfa mêvanan anînin û bernameya şevê xemilandin. Hêjayî gotinêye ku hûnermend Herdi Saleh ji Hewlêra paytexta Kurdistan’ê beşdarî galayê bûbû.

Di galaya îsal da ev kesên li jêr ji nav gelik navên, ku ji alîyê kurdan ve hatibûn pêşnîyar kirin, ji alîyê jûrîyê ve hatin destnîşan kirin û xelat wergirtin:

1. Kurdê Salê: Xelata ji bo kurdê salê dan berpirsyarê KURDAN TV, Birêz Kamran Brahîm. Kurdan TV li bajarê Kopenhag’ê her roja înê nîv seatê di seat 18.30 – 19.00’an da li ser kanala bi navê ”Kanal København” weşana bi zimanê kurdî dikê. Birêz Kamran bi xwe resam e û ev 10 salîn ku bi karê  TV, film û bernameyên dokumentar mijûle. Birêz Kamran berîya KURDAN TV 5 salan di nav kanala bi navê KURD TV de, ku wê jî weşana xwe li Kopenhag’ê dikir, xebat kirîye û yek ji damezrênerê KURD TV bûye. Piştî KURD TV Di 04.05.2007’an da jî Birêz Kamran û xalê wî Birêz Bextîyar KURDAN TV damezirandine û heta vê gavê jî her weşana bi kurdî berdewam dikin. Birêz Kamran ji Başûrê Kurdîstan’ê, ji bajarê Silêmanîyê ye. Ev 8 salin ku li Danîmarqa dijî. Navnîşana KURDAN TV eve: www.kurdantv.com

2. Dostê Kurd ê salê: Ji bo dostê kurd ê salê jî xelat dan berpirsyarê ragihandinê ê Enstîtûye

Mafê Mirovan (Institut for Menneskerettigheder, IMR), Klaus Slavensky. Klaus Slavensky  

bi salan him li Danîmarqa û him jî li qada navnetewî piştgirîya doza kurdan kirîye û mafê

gelê kurd parastîye. Gelik caran bi sîyasetmedarên kurdan û bi rayedarên tirk û ên erebên

Îraqê re hevdîtin pêkanîye. Demekê gava ku wek pisporê Yekîtîya Ewropa û Tirkîyê (EU-

ekspert) kar dikir ji ber piştgirîya xwe a ji bo mafê kurdan ji alîyê Tirkîyê ve ketibû lîsteye

reş. Binerin li malpêra IMR: www.menneskeret.dk

3. Dostê kurda ê fexrî: Xelata taybet a ji bo dostê kurdan ê fexrî jî dan kevneserokê Partîya

      Sosyalîst a Gel (SF), Holger K. Nielsen. Kevneserok Holger K. Nielsen ji sala 1991 û heta

      bi sala 2005’an serokatîya SF’ê dikir. Niha jî wek parlamenter karê xwe berdewam dikê.

      Kevneserokê SF’e heta vê gavê jî bê westan piştgirîya mafê kurdan kirîye û her dikê. 

Hêjayî gotinê ye ku parlamentera esilkurd a ji partîya SF’ê Özlem Sara Çekiç û Şaredarê kevin ê bajarê Kopenhagê - herwiha ew jî dostekî mezin ê gelê kurd - Villo Sigurdsson, di dema xelatdayinê de navên xelatgiran dixwendin û didan dîyar kirin bê wan li gor kujan krîteran ev kes layîqî van xelatan dîtine.  

Di wergirtina xelatan da hersê xelatgiran jî zor spasîyên xwe û kêfxweşîya xwe anîn ziman û her yekî axaftinek kurt li ser kar û xebata xwe a ji bo kurdan kirin û dubare piştgirîya xwe a ji bo gelê kurd anîn ziman.

Bi taybetî jî Holger K. Nilesen di axaftina xwe da çend gotinên balkêş li ser pirsa kurdî û mafê kurdan anî ziman û nerînên xwe bi vî rengî dîyar kir: ”Tişte ku ez zêde ber bi sîyasetê ve dahf dam xebata ji bo heqîyê û şerê li dijî niheqîyê bû. Gava ku yek bala xwe didê dîroka kurdan, yek dibînê ku di dîrokê de niheqîyên herî mezin bi serê kurdan da hatine. Di dema xwe de welatên rojava li gora berjewendîyên xwe di navbera kurdan da hidûd kişandin û kurd kirin rewşeke gelkî xerab. Welatê wan hat parçe kirin û kurd di gelik welatan da bûn wek kêmnetew, zor li wan hat kirin û mafên wan ên netewî, ku îro ji bo hemi netewan tiştekî xwezayîye, li wan hatin qedexe kirin û binpê kirin. Kurd jî xwedî ziman, çand, kultûr û dîrokekê ne, xwedî nivîskar, helbestvan, muzik, mîtolojî, çîrok û xewnin. Mafê wan jî wek hemi netewan heye ku mafên xwe ên netewî bidest bêxin. Ez zanim ku gelê kurd di nav gelik pêvajoyên dijwar ra derbas bûye, lê min her dîtîye ku we li gel vê yekê jî her li ber xwe daye û tim bi sebrik mezin doza mafên xwe kirîye. Vê berxwedana we û vê sebra we a mezin jî hiştîye ku ez bibim piştgirê mafên we. Rêya we rêyeke dûre, lê rêyeke raste ji bo bidestxistina mafên netewî”

Di berdewamîya axaftina xwe da Holger K. Nilesen herwiha bal kişand ser wê yekê jî ku herçiqas ku di mesela şerê Îraqê da di hin noqteyan de wek hev nefikirîbin jî, lê dîsan jî di têkçûna rejima Saddam Hiseyin da gelkî kêfxweşe û anî ziman ku: ”Kêfxweşîyeke me a hevbeş jî ewe ku Saddam Hiseyin ji ser hikim hat avêtin û niha di nav agirê cehnemê de diperitê”. Kevneserokê SF’ê Holger K. Nielsen bi erênî bahsa rewşa li Başûrê Kurdistanê jî kir, kêfxweşîya xwe ji pêşkeftinên li wir ra anî ziman û got ku vaye ewder wek nîmûneyekê ye ku kurd karin bibin xwedî desthilatdarî û di pêşerojê de welatê xwe ava bikin. 

Di dawîya axaftina xwe da Holger K. Nilesen pesnê kurdan li Danîmarqa jî da û spasîya kurdan kir ku bi çand û kultûra xwe çand û kultûr û civaka danîmarqî dewlemend dikin.

Gala Kurdî a îsal li bajarê Kopenhag’ê jî bi vî rengî hat li dar xistin û ji serî heta bi dawîyê bi rêk û pêk û serkeftî derbas bû.

Yilmaz Yildiz

Dema Nû/Kopenhag

29.01.2009

Têbînî:

 (1)  Ninna Rasmussen og hevjinê xwe Hjalte Tin di sala 2003’an da, dema ku şerê îraqê dest pê kir bi heraba xwe derketin sefera Kurdistanê. Di nav çend mehan da li Bakur, li Başûr û li Başûrê Rojava gerihan û li vegerê rabûn pirtûkek ji 334 rûpelan pêkhatî li ser gera xwe û rewşa kurdan nivîsîn. Navê pirtûkê bi danîmarqî eve: ”Rejsen til landet der ikke findes” (Sefera ber bi welatê ku nine). Pirtûk  

(2) Prof. Tove Skutnabb-Kangas û hevjînê wê Prof. Robert Phillipson gelik lêkolîn li ser zimanê kurdî kirine û heta niha beşdarî gelik konferansên li ser zimanê kurdî bûyine.